Dworzec Historii dla zwiedzających ul. Daszyńskiego 2 Bogatynia 59-920

tel: 510 275 707 bractwo-bogatynia@gazeta.pl

KONSTYTUCJA 3 MAJA

Konstytucja 3 Maja

– była pierwszą w Europie, a drugą na świecie, ustawą zasadniczą. Uchwalona w czasie Sejmu Czteroletniego w 1791 roku przez stronnictwo patriotyczne jako rezultat kompromisu ze stronnictwem królewskim. Był to rezultat dążeń do naprawy stosunków wewnętrznych w Rzeczypospolitej po I rozbiorze, ustalając podstawy ustroju nowożytnego w Polsce. Konstytucja, utrzymując poddaństwo, pozbawiała szlachtę prawa najwyższej zwierzchności wobec poddanych, przyjmując ich „pod opiekę prawa i rządu krajowego” .Konstytucja wprowadziła trójpodział władzy. Władzę ustawodawczą miał sprawować dwuizbowy Sejm. Za religię panującą uznano katolicyzm, przy zupełnej tolerancji innych, uznanych przez państwo wyznań. Kadencja Sejmu trwała 2 lata, posiedzenia zwoływane były w razie potrzeby, co 25 lat miano zwoływać Sejm w celu poprawy konstytucji.

Zmniejszono znacznie rolę Senatu, instrukcje poselskie, konfederacje i liberum veto zostały zniesione, decyzje miały zapadać zwykłą większością głosów. Władzę wykonawczą przyznano królowi wraz z Radą, tzw. Strażą Praw, złożoną z prymasa i 5 ministrów: policji, pieczęci, czyli spraw wewnętrznych, interesów zagranicznych, wojny i skarbu, mianowanych przez króla. Ministrowie odpowiadali przed Sejmem za podpisane przez siebie akty. Król był przewodniczącym Straży, miał prawo nominacji biskupów, senatorów, ministrów, urzędników i oficerów, w razie wojny sprawował naczelne dowództwo nad wojskiem. Zniesiono wolną elekcję. Po śmierci Stanisława Augusta tron miał być dziedziczny, tylko w razie wymarcia rodziny królewskiej szlachta miała wybierać nową dynastię. Konstytucja 3 Maja zapowiadała reorganizację sądownictwa, postulując konieczność stworzenia stale urzędujących sądów ziemskich i miejskich oraz sprawujących nad nimi nadzór w drugiej instancji Trybunałem Koronnym i sądem asesorskim. Konstytucja 3 Maja była wielkim osiągnięciem narodu chcącego zachować niezależność państwową, zabezpieczała możliwość rozwoju gospodarczego i politycznego kraju.

 

[BZB-W.K.]

„Konstytucyjny” platan  –  Okazały platan, posadzony w Dobrzycy (Wielkopolska) w końcu XVIII wieku przez współtwórcę Konstytucji 3 Maja generała Augustyna Gorzeńskiego, jest w znakomitej kondycji i -zdaniem specjalistów – może dożyć nawet 400 lat. – Okaz cieszy się tak dobrym zdrowiem, że nie wymagał w tym roku nawet interwencji chirurgów drzew – powiedział dyrektor miejscowego Zespołu Pałacowo-Parkowego. Platan rośnie przed pałacem należącym kiedyś do generała. Należy do największych platanów klonolistnych w Europie. Ma 29 metrów wysokości i 36-metrową średnicę korony. Od . niepamiętnych czasów nazywany jest konstytucyjnym. Drzewo jest wtedy wielką atrakcją dla turystów. Okaz, który wcale nie należy do „staruszków”, czasem jednak choruje na przypadłość zwaną gnomoniaplatani. Choroba powoduje ogromne spustoszenie, łącznie z obumieraniem obrzeży liści, i drzewo musi przejść specjalną kurację. Wiekowy platan był jej poddany rok temu. Dendrolodzy nawiercają otwory w głównym korzeniu drzewa i wprowadzają w nie implanty. – Dzięki temu, soki komórkowe przemieszczają się w górę, pobierając wcześniej znajdujący się w implantach lek – wyjaśnił wieloletni opiekun platana Jan  z pobliskiego Pleszewa. Według specjalisty z Pleszewa, wykonywana po takim leczeniu dokumentacja opisowa i fotograficzna potwierdza, że już po trzech tygodniach od zabiegu, następuje zatrzymanie choroby, a nowe przyrosty pędów i liści nie wykazują już objawów gnomoniaplatani. Pałac w Dobrzycy został po wojnie zdewastowany. Trwający blisko 20 lat remont obiektu został już zakończony.